BÀI TUYÊN TRUYỀN THÁNG 11

BCĐ TRƯỜNG MN SƠN CA

       BÀI TUYÊN TRUYỀN PHÒNG CHỐNG BỆNH TIÊU CHẢY

    Tiêu chảy là bệnh thường gặp vào mùa hè, nhất là ở trẻ em. Bệnh tiêu chảy là đi tiêu phân lỏng nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ.

1. Nguyên nhân

* Do viruts:

- Rota virrut là tác nhân chính gây bệnh tiêu chảy ở trẻ em, chiếm 60%. Ít nhất 1/3 số trẻ dưới 2 tuổi ít nhất bị một đợt tiêu chảy do Rota virut.

- Các virut khác: Adenovi rút, Norwalk virut cũng gây tiêu chảy.

* Do vi khuẩn

- E.coli: Gây 25 % tiêu chảy cấp.

- Trực trụng lỵ Shigella là tác nhân gây lỵ trong 60% các đợt lỵ.

- Salmonella không gây thương hàn.

- Campylobacter jejuni

- Vi khuẩn tả Vibrio cholerae 01

* Do ký sinh trùng

- Entamoeba hítolytica

- Giardia lambia

- Cryptosporidium

* Các tập quán ăn uống không hợp lý

- Thức ăn bị ô nhiễm do nấu, không chín hoặc nấu để lâu bị ô nhiễm, hoặc thức ăn đã bị ôi thiu trước khi chế biến.

- Nước uống bị nhiễm bẩn do nguồn nước bị ô nhiễm, uống nước chưa đun sôi.

- Không rửa tay sau khi đi ngoài, không rửa tay trước khi chế biến thức ăn cho trẻ.

2. Hậu quả và cách hồi phục

* Hậu quả:

Mất nước và điện giải, làm giảm khối lượng tuần hoàn dẫn đến trụy tim mạch và có thể tử vong.

* Hồi phục:

Trong điều trị tiêu chảy điều quan trọng nhất là bù nước , điện giải và chế độ ăn của trẻ.

- Hồi phục nước và điện giải: Tùy theo mức độ mất nước mà điều trị tại nhà hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế.

- Mất nước mức độ A ( mất nước nhẹ): Điều trị tại nhà bằng cách cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường bằng dung dịch ORS, nước đun sôi để nguội hoặc các dung dịch chế từ thực phẩm như nước cháo muối, nước gạo rang, nước cà rốt với muối, nước chuối, hồng xiêm…

- Mất nước mức độ B ( mất nước vừa): Trẻ cần được điều trị tại cơ sở y tế. Cách điều trị tốt nhất là cho trẻ uống ORS, số lượng dịch cần cho uống sau mỗi lần đi ngoài là:

+ Trẻ dưới 2 tuổi: 50 – 100ml

+ Trẻ 2 – 10 tuổi: 100 – 200ml

Sau 4 giờ đánh giá lại tình trạng mất nước nếu xuất hiện mất nước nặng ( mất nước độ C) cần đưa trẻ đi bệnh viện để điều trị phục hồi nước và điện giải bằng đường tĩnh mạc ( truyền dịch).

3. Một số loại dung dịch trong điều trị tiêu chảy.

* ORS ( oresol) hoặc hydrit

Là dung dịch tốt nhất để điều trị mất nước ( 1 gói ORS cso chứa: Glucose: 20g, natri clorid 3,5g, kali clorid 1,5g, ntri bicarbonat 2,5g)

Cách pha dung dịch ors: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi pha. Đổ bột trong gói vào một cái bình hoặc ấm tích sạch, đong 1 lít nước sạch đun sôi để nguội đổ vào bình chứa, ngoáy kỹ đến khi bột tan hoàn toàn, đậy bình lại cho trẻ uống trong vòng 24 giờ và lại pha dung dịch mới.

Hoặc có thể dùng loại gói nhỏ, mỗi gói pha với 200ml nước cho trẻ uống dần.

Nếu dùng viên hydrit hoặc gói bột: Pha 1 viên hoặc 1 gói với 200ml cho trẻ uống dần.

* Nước cháo muối

Dùng 1 nắm gạo (50g), 1 nhúm muối (3,5g) và 6 bát ăn cơm nước sạch, đun nhừ, lọc qua rá cho trẻ uống dần.

* Nước gạo rang muối

Gạo rang vàng 50g, cho 1 thìa cà phê muối ăn (3,5g) và 6 bát ăn cơm nước nấu nhừ, lọc qua rá cho trẻ uống dần.

* Nước chuối, hồng xiêm

Chuối hoặc hồng xiêm 5 quả xay hoặc nghiền nát với 1 lít nước đun sôi để nguội, cho 1 thìa gạt muối (3,5g) cho trẻ uống dần.

* Lưu ý: Đối với trường hợp mất nước nặng: Trẻ vật vã kích thích hoặc li bì, uống nước bị nôn, đi đái ít, khóc không ra nước mắt, da nhăn nheo, mắt trũng, môi khô phải đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế.

4. Chế độ ăn

Mặc dù trong thời gian bị tiêu chảy cấp, quá trình hấp thu thức ăn có giảm hơn bình thường, nhưng lượng hấp thụ qua ruột vẫn được khoảng 60%, do vậy trong suốt quá trình tiêu chảy cần cho trẻ ăn đủ khẩu phần, không được bắt trẻ nhịn, kiêng khem, thì trọng lượng cơ thể sẽ tiếp tục tăng với tốc độ gần như bình thường. Nếu không ăn đủ khẩu phần trẻ sẽ bị sụt cân dẫn đến suy dinh dưỡng.

* Các thực phẩm nên dùng

- Gạo (bột gạo), khoai tây.

- Thịt gà nạc, thịt lợn nạc, cá nạc.

- Sữa đậu tương ( đậu nành), sữa chua, sữa có ít hoặc không cso lactose

- Dầu thực vật.

- Cà rốt, hồng xiêm, chuối, táo.

* Các thực phẩm không nên dùng

 Tránh dùng các loại thực phẩm nước giải khát công nghiệp, các loại thức ăn có chứa nhiều đường vì những thức uống, ăn này có thể làm tăng tiêu chảy do tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột kéo nước trong tế bào vào lòng ruột.

Tránh dùng các loại thực phẩm cso nhiều xơ hoặc ít chất dinh dưỡng như các loại rau thô ( măng, rau cần), tinh bột nguyên hạt ( ngô, đỗ) khó tiêu hóa.

* Chế độ ăn thích hợp

- Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ: Tiếp tục cho trẻ bú bình thường và tăng số lần bú. Nếu trẻ không có sữa mẹ thì cho trẻ ăn sữa bò hoặc sữa bột công thức mà trước đó trẻ vẫn ăn nhưng phải pha loãng ½ trong vòng 2 ngày.

- Trẻ từ 6 tháng tuổi: Ngoài sữa mẹ và sữa thay thế như trên cần cho trẻ ăn thêm nhiều lần và từng ít một các thức ăn giàu chất dinh dưỡng như thịt nạc, cá nạc, trứng, sữa… và cho thêm một ít dầu, mỡ để tăng thêm năng lượng của khẩu phần ăn. Thức ăn cần mềm, nấu kỹ, nấu loãng hơn bình thường và cho ăn ngay sau khi nấu để đảm bảo vệ sinh, giảm nguy cơ bội nhiễm, nếu phải cho trẻ ăn thức ăn đã nấu sẵn thì cần phải đun lại trước khi cho ăn. Cho trẻ ăn thêm quả chín như: chuối, cam, xoài, đu đủ, hồng xiêm… để tăng thêm lượng kali, beta, vitamin C…

Nếu tiêu chảy không được điều trị hoặc điều trị không hợp lý, trẻ sẽ bị “cạn nước trong người” dần (từ chuyên môn gọi là có dấu hiệu mất nước). Nếu cơ thể “cạn nước” thì hoạt động sẽ yếu dần, và nếu không được bổ sung kịp thời sẽ dẫn đến tử vong. Ngoài ra, tiêu chảy cũng làm rối loạn các chất khoáng trong cơ thể mà hậu quả là các hoạt động của cơ quan sẽ bị rối loạn.

Cần khuyến khích trẻ ăn càng nhiều càng tốt, trẻ nhỏ cho ăn 6 lần / ngày hoặc nhiều hơn.

Sau khi khỏi tiêu chảy, để giúp cho trẻ hồi phục nhanh và tránh suy dinh dưỡng cần cho trẻ ăn thêm mỗi ngày 1 bữa trong 2 tuần liền.

Nếu tiêu chảy kéo dài sẽ dễ đưa đến suy dinh dưỡng, một trong những biến chứng rất nguy hiểm của tiêu chảy, góp phần làm tử vong dễ xảy ra. Tiếp theo, suy dinh dưỡng sẽ làm bệnh tiêu chảy khó điều trị và kiểm soát hơn. Một số trường hợp tiêu chảy do vi trùng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, điều trị rất khó khăn và có thể gây tử vong.

dẫn đến nhiễm trùng huyết, điều trị rất khó khăn và có thể gây tử vong.

Người viết bài

Nhân viên y tế

Nguyễn Thị Thanh