CÔ THAN
"Ơi những người thầy, người cô một thời khó khăn gian khổ. Giờ đây, thế hệ các thầy cô ấy, người còn thì ít, kẻ mất đã nhiều. Các thầy cô nhìn và nghĩ gì về thế hệ giáo viên hôm nay? Nghĩ gì về giáo dục nước nhà hôm nay? Không biết nữa! Chỉ biết rằng, so với các thầy cô ngày ấy, cuộc sống của chúng ta hôm nay là thiên đường.
Với riêng tôi, tuy chẳng làm gì được cho cô, nhưng ở nơi nào đó thẳm sâu trong tâm hồn, hình ảnh một người cô vơi những dòng chữ vỡ lòng "I - tờ. Tờ - i - ti" vẫn luôn hiện hữu!"
Sáng sớm, vừa mở cổng quét dọn vệ sinh sân nhà thì gặp cô đạp xe qua. Có lẽ, do không nhìn ngang nên cô không thấy tôi lúc đó.
Cô cùng làng, chỉ khác xóm thôi vậy mà ít khi gặp. Ngoài 70 tuổi rồi, chắc giờ cô ở nhà trông cháu nên ít ra đường.
Nhìn mái tóc bạc phơ với dáng người khỏe mạnh nhưng lam lũ của cô, lòng bỗng rưng rưng nhớ về cái thuở học "I - tờ", nhớ về người cô đầu đời của tôi.
Ấy là niên khóa 1975 - 1976, chúng tôi vào học lớp Vỡ lòng (Còn gọi nôm na là lớp "I - tờ", do học sinh bấy giờ tập đánh vần: I - tờ, tờ i ti)
Cô Than dạy chúng tôi lớp Vỡ lòng và lớp Tập chép. Lớp học là một cái điếm cũ dành cho tuần phiên thời trước, đêm đi tuần mệt, họ nghỉ ngơi, hút thuốc. Tôi đoán thế bởi đến giờ, dân làng vẫn gọi khu vực đó là "Điếm phiên". Không có bàn ghế. Mỗi đứa chúng tôi mang một cái thúng, có đứa thì cái mủng, trong để một cái ghế gỗ con. Thúng mủng thì úp xuống làm bàn, ghế con thì làm ghế ngồi, nền đất sục sụa. Mỗi đứa tòng teng quyển vở, lọ phẩm tím, cái bút thường, ngòi lá tre hoặc ngòi con tôm, con tép.
Cô không được đào tạo cơ bản như giáo viên bây giờ, chỉ là người biết chữ thì được Hợp tác xã phân công đi dạy lấy công điểm thôi. Cô nghiêm khắc. Đứa nào trong bọn tôi không thuộc bài, cô bắt quỳ vào gai mít, vào đá ong. Đứa nào để mực dây ra tay, liệu hồn với cái thước trong tay cô. Hãy đạt tay lên bàn, cô dùng thước vụt ngang tay. Đau lắm. Đứa nào cũng phải khóc! Nhưng sợ mà phải thuộc bài.Thuộc cho đến tận giờ những bài học, bài hát đầu đời của chúng tôi sau chiến tranh hai miền hồi ấy. Đây là một vài bài học:
"Im - tìm - im - kim. Tí tìm kim cho bà. Bà khen Tí ngoan"
"En - mèn. Bố tí cho Tí dế mèn. Kèn. Quạ đen"
"Ô - phố. Ơ - phở. Phố - Phở. Phố có nhà to".
Còn đây là những bài hát chúng tôi hay hát:
"Trên đất nước hai miền, không còn nghe tiếng súng. Hòa bình trong chiến thắng, đã về với chúng em. Cùng cắp sách quay về trường xưa, học văn hóa lao động múa ca...."
Hoặc: "Em mua một cây bút chì vẽ ngay một tên giặc Mỹ, em tô đôi mắt xanh lè cái mặt nhăn nhó xấu ghê..."
Chúng tôi lớn lên như thế đấy. Cô giáo đầu đời của chúng tôi là như thế đấy!
Sau này, cơ chế thay đổi. Đội ngũ những cô giáo ăn công điểm như cô Than thôi không được dạy học nữa lại trở về làm ruộng và chẳng được hưởng bất cứ chế độ đãi ngộ nào. Cô trở về với cuộc sống lam lũ như chính tên gọi của anh em cô: Do, Bụi, Lầm, Than...
Với chúng tôi, trong suy nghĩ của rất nhiều người, cô không còn là "cô giáo" nữa. Chắc chả có ai còn nghĩ đến cô trong "Ngày nhà giáo Việt nam" nữa nhỉ!
Ơi những người thầy, người cô một thời khó khăn gian khổ. Giờ đây, thế hệ các thầy cô ấy, người còn thì ít, kẻ mất đã nhiều. Các thầy cô nhìn và nghĩ gì về thế hệ giáo viên hôm nay? Nghĩ gì về giáo dục nước nhà hôm nay? Không biết nữa! Chỉ biết rằng, so với các thầy cô ngày ấy, cuộc sống của chúng ta hôm nay là thiên đường.
Với riêng tôi, tuy chẳng làm gì được cho cô, nhưng ở nơi nào đó thẳm sâu trong tâm hồn, hình ảnh một người cô vơi những dòng chữ vỡ lòng "I - tờ. Tờ - i - ti" vẫn luôn hiện hữu!
