BÁO CÁO KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN, NGHIỆP VỤ BẢN THÂN CỦA PHÓ HIỆU TRƯỞNG PHỤ TRÁCH CHUYÊN MÔN TRƯỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI
BÁO CÁO KINH NGHIỆM
PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN, NGHIỆP VỤ BẢN THÂN CỦA PHÓ HIỆU TRƯỞNG PHỤ TRÁCH CHUYÊN MÔN TRƯỜNG THCS TRONG GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 đặt ra những yêu cầu thay đổi căn bản và toàn diện, chuyển từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học. Đối với cấp THCS – lứa tuổi học sinh có nhiều biến đổi tâm sinh lý phức tạp – việc triển khai chương trình mới càng đòi hỏi tính linh hoạt và chiều sâu khoa học.
Trong hệ sinh thái nhà trường, Phó Hiệu trưởng chuyên môn (PHT CM) là người trực tiếp điều hành, định hướng và chịu trách nhiệm về chất lượng dạy và học. Để dẫn dắt tập thể sư phạm, bản thân người quản lý không thể bằng lòng với kinh nghiệm sẵn có, mà phải liên tục tự học, tự bồi dưỡng để nâng tầm tư duy quản trị và nghiệp vụ sư phạm. Báo cáo này đúc kết những kinh nghiệm thực tiễn của bản thân tôi trong hành trình tự phát triển chuyên môn, nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại.
II. NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN CHUYÊN MÔN, NGHIỆP VỤ BẢN THÂN
1. Chủ động nghiên cứu, cập nhật kịp thời hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chương trình giáo dục
- Nội dung thực hiện: Để đưa ra các quyết sách chuyên môn chính xác, tôi chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng hệ thống văn bản của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và Phòng GD&ĐT, đặc biệt là các thông tư hướng dẫn về kiểm tra đánh giá học sinh THCS, các nghị định, điều lệ trường học hiện hành.
- Kinh nghiệm rút ra: Không chỉ "đọc cho biết", tôi tiến hành hệ thống hóa các văn bản thành các nhóm: Quản lý dạy học, Kiểm tra - Đánh giá, Thi đua - Khen thưởng. Việc hiểu đúng, hiểu sâu luật và các văn bản hướng dẫn giúp tôi tự tin khi triển khai, giải thích và định hướng cho giáo viên, tránh được các sai sót hành chính mang tính cảm tính.
2. Tích cực tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao và tự học qua các nền tảng số
- Nội dung thực hiện: Bản thân luôn gương mẫu đi đầu trong việc tham gia các lớp tập huấn về Chương trình GDPT 2018, các module dành cho cán bộ quản lý, các khóa học về khung năng lực sư phạm và quản trị số trường học. Đồng thời, tôi dành thời gian tự học thông qua các nền tảng trực tuyến, tham khảo kho bài giảng số, học liệu điện tử chất lượng cao.
- Kinh nghiệm rút ra: Việc tự học giúp tôi không bị lạc hậu trước sự phát triển của công nghệ. Từ những kiến thức thu lượm được, tôi đã số hóa thành công quy trình quản lý chuyên môn của nhà trường (Sử dụng học bạ điện tử, duyệt giáo án trực tuyến, quản lý minh chứng chuyên môn trên đám mây), giúp giảm tải áp lực hồ sơ giấy tờ, giải phóng thời gian cho giáo viên tập trung vào giảng dạy.
3. Đổi mới tư duy quản trị chuyên môn: Từ "Giám sát" sang "Đồng hành và Kiến tạo"
- Nội dung thực hiện: Thay đổi phương pháp quản lý truyền thống (thiên về thanh tra, kiểm tra đột xuất để bắt lỗi) sang phương pháp quản trị hiện đại (đồng hành, hỗ trợ và khơi nguồn sáng tạo).
- Kinh nghiệm rút ra:
+ Tôi chủ động tăng cường dự giờ, sinh hoạt chuyên môn cùng các tổ chuyên môn để lắng nghe những khó khăn thực tế của thầy cô khi triển khai môn học mới (như Khoa học tự nhiên, Lịch sử & Địa lý, hoạt động Trải nghiệm - Hướng nghiệp).
+ Tạo không gian mở để giáo viên thử nghiệm các phương pháp dạy học tích cực, chấp nhận những hạn chế ban đầu để cùng thảo luận, tìm ra giải pháp tối ưu, xây dựng bầu không khí dân chủ và nhân văn trong học đường.
4. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đúc kết sáng kiến kinh nghiệm từ thực tiễn
- Nội dung thực hiện: Không chỉ khuyến khích giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) hay làm nghiên cứu sư phạm ứng dụng, bản thân tôi hàng năm đều đăng ký các đề tài nghiên cứu cấp cơ sở liên quan đến quản lý chuyên môn, đổi mới sinh hoạt tổ nhóm, hoặc ứng dụng chuyển đổi số trong nhà trường.
- Kinh nghiệm rút ra: Quá trình viết báo cáo, đúc kết kinh nghiệm buộc bản thân phải tư duy logic, nhìn nhận lại những việc đã làm được và chưa làm được một cách khách quan. Những sáng kiến được áp dụng thành công tại đơn vị chính là minh chứng thuyết phục nhất để định hướng cho đội ngũ.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
1. Kết quả đạt được
- Đối với bản thân: Bản thân tôi đã nâng cao rõ rệt năng lực quản trị chiến lược, năng lực ứng dụng CNTT và tư duy pháp lý trong giáo dục. Nhận được sự tín nhiệm cao từ Ban giám hiệu, cấp trên và tập thể giáo viên nhà trường.
- Đối với nhà trường: Hoạt động chuyên môn đi vào nền nếp, khoa học và giảm bớt thủ tục hành chính. Chất lượng đại trà và chất lượng mũi nhọn của nhà trường ổn định và có chiều hướng phát triển tích cực. Giáo viên đồng lòng, tích cực đổi mới và không còn tâm lý đối phó khi thực hiện Chương trình GDPT 2018.
2. Bài học kinh nghiệm cốt lõi
- Gương mẫu đi đầu: Người quản lý chuyên môn muốn giáo viên đổi mới thì bản thân phải là người đổi mới trước. Phải am hiểu tường tận những gì mình định triển khai.
- Lắng nghe và thấu hiểu: Lấy giáo viên làm trung tâm của sự phát triển. Hiểu được năng lực và tâm tư của từng thầy cô để giao việc đúng người, đúng việc, tạo động lực thay vì tạo áp lực.
- Kiên trì và linh hoạt: Đổi mới giáo dục là một quá trình dài hạn. Cần kiên trì với mục tiêu chiến lược nhưng phải linh hoạt, sáng tạo trong phương pháp tổ chức thực hiện sao cho phù hợp với đặc thù học sinh và điều kiện thực tế của địa phương.
IV. PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN TRONG THỜI GIAN TỚI
Để tiếp tục hoàn thiện bản thân, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của ngành giáo dục trong giai đoạn tiếp theo, tôi đề ra phương hướng hành động như sau:
- Tiếp tục theo học các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về quản trị trường học hiện đại và chuyển đổi số toàn diện trong giáo dục.
- Tăng cường chia sẻ, kết nối chuyên môn với các trường THCS bạn trong và ngoài huyện/thành phố để học hỏi các mô hình hay, cách làm sáng tạo.
- Đầu tư nghiên cứu sâu hơn về công tác tư vấn tâm lý học đường lứa tuổi THCS để hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh hiệu quả hơn.
Người viết báo cáo
Nguyễn Thật Sự
