Monday, 06/12/2021 - 02:41|
CHÀO MỪNG BẠN ĐẾN VỚI CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA TRƯỜNG NGUYỄN VIẾT XUÂN

HỌC TẬP VÀ LÀM THEO BÁC VỀ Ý CHÍ TỰ LỰC, TỰ CƯỜNG VÀ KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC PHỒN VINH, HẠNH PHÚC THÔNG QUA BỘ MÔN LỊCH SỬ TRONG NHÀ TRƯỜNG THCS NGUYỄN VIẾT XUÂN

 HỌC TẬP VÀ LÀM THEO BÁC VỀ Ý CHÍ TỰ LỰC, TỰ CƯỜNG VÀ KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC PHỒN VINH, HẠNH PHÚC THÔNG QUA BỘ MÔN LỊCH SỬ TRONG NHÀ TRƯỜNG THCS NGUYỄN VIẾT XUÂN

Phát huy ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc là chuyên đề toàn khóa về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng.

Đây cũng là một trong những quan điểm chỉ đạo về động lực phát triển đất nước trong những năm tới, được khẳng định trong văn kiện Đại hội XIII.

          1. Nền tảng truyền thống dân tộc về ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Dân tộc Việt Nam ta từ ngàn xưa vốn là dân tộc có đạo lý làm người, trong đó nổi bật là ý chí tự lực, tự cường và khát vọng độc lập, tự do. Từ buổi bình minh của lịch sử, mặc dầu còn nhiều khó khăn, tổ tiên ta đã đi lên trên chính đôi chân của mình để xây dựng nên những nền văn minh rực rỡ như văn hóa: Hòa Bình, Bắc Sơn, Hạ Long, Phùng Nguyên và đỉnh cao là văn hóa Đông Sơn với trống đồng nổi tiếng.

Bước vào thời kỳ lập quốc, là một quốc gia ở phương Nam với đặc điểm đất không rộng, người không đông nhưng giàu tiềm năng, có vị trí quan trọng, Văn Lang – Âu Lạc đã là miếng mồi ngon cho phong kiến phương Bắc nhòm ngó và tiến hành xâm lược.Trong suốt ngàn năm Bắc thuộc, luôn phải chống lại kẻ thù đông và mạnh hơn gấp nhiều lần với những âm mưu, thủ đoạn thâm độc, nham hiểm muốn đồng hóa dân tộc. Bằng sự kiên trì đáng kinh ngạc, tổ tiên ta với ý chí tự lực, tự cường không dựa vào bất kỳ sự hỗ trợ nào từ bên ngoài dù là nhỏ nhất đã lập nên kỳ tích, giữ vững nền độc lập của dân tộc và bảo vệ cuộc sống thanh bình của nhân dân.

Sau chiến thắng vang dội quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938, bước ngoặt lịch sử hình thành, khẳng định nền độc lập hoàn toàn của đất nước ta và sau đó lịch sử dân tộc đúng như lời Nguyễn Trãi đã khẳng định trong Bình Ngô đại cáo:

“Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,
Nước non bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác;
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần; bao đời xây nền độc lập;
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên; mỗi bên hùng cứ một phương;
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau,
Song hào kiệt thời nào cũng có”.

Trong cuộc trường kỳ kháng chiến chống ngoại xâm hằng mấy ngàn năm của mình, bao giờ chúng ta cũng ở thế “lấy yếu chống mạnh; lấy ít địch nhiều”, có những kẻ thù trong cuộc trường chinh đi xâm lược, lãnh thổ chiếm được rộng mênh mông, trải dài từ Âu sang Á, chưa từng biết nếm mùi thất bại là gì nhưng khi đến Đại Việt, vó ngựa của chúng phải chùn bước và không phải chỉ một lần.

Bước vào thời kỳ cận, hiện đại, dân tộc ta lại lần nữa phải thể hiện bản lĩnh, ý chí của mình khi liên tiếp đấu tranh chống lại tham vọng cực lớn của những tên thực dân, đế quốc hiếu chiến và sừng sỏ, cực kỳ giàu mạnh như Pháp, Nhật, Mỹ.Truyền thống yêu nước, ý chí tự lực, tự cường được phát huy cao độ và “chẳng kẻ thù nào ngăn nổi bước ta đi; thế tiến công như sức mạnh thần kỳ” (Lời của một bài hát).

Song song với quá trình đấu tranh chống xâm lược, trong suốt những năm đất nước ta giành được độc lập, các triều đại phong kiến với khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, tự chủ, bằng bàn tay lao động cần cù và trí thông minh vốn có, sự nhiệt tình, hăng say, cha ông ta đã xây dựng nên một non sông, gấm vóc tươi đẹp. Nền văn minh lúa nước Sông Hồng, các công trình kỳ vĩ được xây dựng khắp cả nước, hoạt động ngoại thương nhộn nhịp trên bến, dưới thuyền. Phố Hiến, Vân Đồn, Hội An nhất là kinh thành Thăng Long từng là niềm tự hào không chỉ của người Việt. Đại Việt đã từng là quốc gia cường thịnh nhất khu vực Đông Nam Á.

2. Ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

2.1. Về Ý chí tự lực, tự cường

Hồ Chí Minh, người con ưu tú của dân tộc, danh nhân văn hóa của thế giới, cả cuộc đời Người đã giành trọn cho sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp. “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông, đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông, đất nước ta”.

Là người con của xứ Nghệ - hình ảnh thu nhỏ của Việt Nam, ngay từ lúc chào đời đã được nuôi dưỡng bởi những làn điệu dân ca mềm mại,mượt mà, lớn lên được tắm mát bằng truyền thống của quê nhà, có người mẹ hiền hết mực yêu thương, đôn hậu, đảm đang và một người cha khoa bảng, cậu bé Nguyễn Sinh Cung đã sớm tiếp nhận những truyền thống tốt đẹp của dân tộc đó là ý chí tự lực, muốn đất nước tự cường và một khát vọng cháy bỏng là giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ của ngoại bang.

Vào trạc tuổi 13, lần đầu tiên nghe những từ : Tự do – Bình đẳng – Bác ái, Bác đã muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn giấu đằng sau những từ ấy.

Năm 1911, với lòng yêu nước, tinh thần dân tộc và hoài bão cứu nước, mặc dầu rất khâm phục các cụ Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Hoàng Hoa Thám nhưng lại “không hoàn toàn tán thành cách làm của một người nào”, không chờ ai đến giúp dân ta chống Pháp, Nguyễn Tất Thành đã ra đi khắp năm châu, bốn biển, sang tận nước Pháp “chính quốc” để tìm đường cứu nước.

“Đêm xa nước đầu tiên, ai dễ ngủ

Sóng vỗ thân tàu, đâu phải sóng quê hương

Trời từ đây, chẳng xanh màu xứ sở”

(Chế Lan Viên)

Thâm nhập vào đời sống của giới cần lao, chọn cách làm việc kiếm sống bằng lao động chân tay như một công nhân thực thụ. Ý chí tự lực, tự cường ở Bác bắt đầu hình thành từ thuở đó.

Và cũng chính cuộc hành trình tìm đường cứu nước này đã tạo nên những bước ngoặt lớn trong cách mạng Việt Nam, đã làm thay đổi hướng phát triển của lịch sử và thay đổi số phận của cả dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.

Năm 1920, được đọc lần đầu Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, mặc dầu vui mừng tột độ, ngưỡng mộ Lênin và cuộc Cách mạng tháng Mười Nga, hoàn toàn tin theo Lênin và Quốc tế thứ ba nhưng với ý chí tự lực, tự cường Nguyễn Ái Quốc cho rằng cách mạng Việt Nam không thể là cách mạng vô sản kiểu Nga mà phải là cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản, tức là trước hết phải giành độc lập dân tộc rồi đi tới CNXH. Cuộc cách mạng đó muốn thành công phải nhờ sự hỗ trợ từ bên ngoài nhưng trước hết mình phải tự cứu mình đã.

Từ đó trở đi, trên con đường hoạt động cách mạng của mình, Bác luôn chủ động, sáng tạo như trong việc thành lập Đảng ta; thành lập Mặt trận Việt Minh; tiến hành Tổng khởi nghĩa, làm nên Cách mạng tháng Tám thần kỳ. Một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, lập nên chính thể Dân chủ Cộng hòa là một thắng lợi xưa nay chưa từng thấy làm cho kẻ thù không thể lý giải nổi, để rồi xuyên tạc: “Pháp chạy; Nhật hàng; vua Bảo Đại thoái vị; Việt Minh thừa cơ lượm lấy chính quyền”. Thắng lợi ấy là nhờ ý chí, tự lực, tự cường và lòng khát khao độc lập, tự do của dân tộc mà Hồ Chí Minh là biểu tượng sáng ngời.

Từ khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ được thành lập, cùng với Đảng ta lãnh đạo kháng chiến cho đến lúc đi xa, mặc dù gặp muôn vàn khó khăn, có lúc tình thế như “ngàn cân treo sợi tóc” nhưng Người vẫn luôn kiên định, tiếp tục thể hiện ý chí tự lực, tự cường chống các đế quốc xâm lược theo tinh thần “ Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước,nhất định không chịu làm nô lệ”; “Dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”; “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”; Viết Di chúc, dự kiến cuộc kháng chiến có thể còn kéo dài, đồng bào ta có thể phải hy sinh nhiều của, nhiều người, Người tin tưởng:

               “Còn non, còn nước, còn người,

                Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay!”

Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về ý chí tự lực, tự cường. Tự lực là tự mình làm lấy, không nhờ cậy ai.Điều này gắn liền với tự lực cánh sinh, tức là tự mình lo cho cuộc sống của mình, không ỷ lại vào người khác. Tự cường là tự mình xây dựng sức mạnh của mình. Nói ngắn gọn tự lực, tự cường là tự mình lo công việc của mình và gây sức mạnh cho mình, không lệ thuộc, không phụ thuộc, không ỷ lại, ngồi chờ.

Có nhiều lý do giải thích thế giới ủng hộ chúng ta nhưng phải trước hết và quan trọng là do Bác Hồ và Đảng ta có ý chí tự lực, tự cường từ đường lối đến lãnh đạo, chỉ đạo bằng những phương pháp cách mạng cụ thể, sáng tạo với tinh thần “Hãy nỗ lực, rồi cậy trông” .

2.2. Về khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Ra đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Tất Thành đã nghĩ tới một xã hội không còn áp bức, bóc lột, bất công; một xã hội có tự do, bình đẳng, bác ái thật sự trên đất nước mình chứ không phải giả dối như thực dân Pháp khoe khoang, lừa bịp.

Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Bác đã đề ra mục tiêu Độc lập - Tự do – Hạnh phúc trên cơ sở phát triển chủ nghĩa Tam dân. Đó là triết lý phát triển của Người cũng là triết lý phát triển Việt Nam.

Hoài bão lớn nhất của Hồ Chủ tịch là tổ quốc được giải phóng, nhân dân được hạnh phúc. Người nói: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Cả đến khi mất, Người còn “để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng”

Quả thật, hiếm có cuộc đời lãnh tụ nào sống thanh bạch, giản dị, lại suốt đời “hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân” do vậy cũng hiếm có sự ra đi của vị lãnh đạo đứng đầu Nhà nước nào lại gây ra nỗi đau buồn khắp năm châu như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một thi sĩ của Bungari đã viết: “Một trái tim ngừng đập, cả thế giới bỗng lạnh ngắt, tái tê”

3. Ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh hạnh phúc thông qua bộ môn Lịch sử trong trường THCS

Chương trình Lịch sử ở cấp THCS có nhiều bài, nhiều sự kiện liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước.

Trong chương trình Lịch sử lớp 6, khi học về thời kỳ các vua Hùng, có trích dẫn câu nói của Bác: “Các vua Hùng đã có công dựng nước. Bác, cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Câu nói ấy bắt nguồn từ sự kiện sau 9 năm kháng chiến chống Pháp thắng lợi, trên đường từ Chiến khu Việt Bắc trở lại thủ đô, Bác đã đến thăm Đền Hùng. Tại đây ngày 19/9/1954 Bác đã có buổi nói chuyện với Đại đoàn Quân Tiên phong – đơn vị chủ lực trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Câu nói trên ta có thể khai thác ở nhiều khía cạnh, trong đó có ý chí tự lực, tự cường, sự tiếp nối của lịch sử.

Thời kỳ suốt hơn ngàn năm Bắc thuộc, những gì diễn ra như đã đề cập ở trên. Ẩn mình sau những lũy tre, làng Việt là thành trì kiên cố bảo tồn phong tục, tập quán Việt như tục nhuộm răng, ăn trầu, búi tóc, làm bánh chưng, bánh giầy… để rồi “ta vẫn là ta”, bất chấp sự tàn bạo của kẻ thù.            

Trong chương trình Lịch sử lớp 8, bài 30, mục 3 Những hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước, thể hiện khá rõ tư tưởng muốn cứu dân, giúp nước và ý chí tự lực, tự cường của Người. GV có thể kể thêm câu chuyện Bác rủ rê người bạn đi cùng nhưng không thành và hướng giải quyết đơn giản của Người: “tiền đây” khi xòe bàn tay của mình để khắc họa.

Đặc biệt và tập trung nhất là trong chương trình Lịch sử lớp 9, phần Lịch sử Việt Nam. Từ bài 15: Phong trào cách mạng Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất đến bài 29: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mỹ cứu nước cũng thể hiện khá rõ nét tư tưởng, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng cháy bỏng giải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc của Người kể cả khi còn ở nước ngoài hay khi về nước trực tiếp chỉ đạo cách mạng Việt Nam. (Do thời gian không có nên không thể đi vào phân tích chi tiết từng bài).

Qua nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu chương trình Lịch sử lớp 9, bản thân (mang tính chủ quan) nhận thấy có thể khái quát tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc như sau:

+ Bác tiếp thu cái mới về con đường giải phóng dân tộc nhưng có chọn lọc và phù hợp với tình hình, đặc điểm của nước mình mặc dù hết sức trân trọng những người khai sáng.

+ Thông qua hoạt động học tập, tu dưỡng, công tác để tự rèn luyện ý chí tự lực, tự cường

+ Tự mình trực tiếp thành lập tổ chức cách mạng, mở các lớp huấn luyện không trông chờ, ỷ lại dù gặp nhiều khó khăn.

+ Tranh thủ sự ủng hộ về vật chất, tinh thần… của các nước bè bạn khắp năm châu, của nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới , kể cả nhân dân tiến bộ của nước đi xâm lược song luôn có chính kiến, với đường lối độc lập, tự chủ của mình. 

+ Đường lối kháng chiến luôn đề cao ý chí tự lực, tự cường: “Toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lực cánh sinh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế”

+ Khát vọng giải phóng dân tôc, phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là kim chỉ nam cho mọi hành động của Bác kể từ khi bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước đến lúc ra đi, lúc cách mạng khó khăn hay khi thuận lợi.

+ Có niềm tin mãnh liệt vào tiền đồ của cách mạng. Đánh giá về sự ra đời Đội VNTTGPQ Bác viết “Tuy lúc đầu quy mô của nó còn nhỏ, nhưng tiền đồ của nó rất vẻ vang. Nó là khởi điểm của giải phóng quân, nó có thể đi suốt từ Nam chí Bắc, khắp đất nước Việt Nam” hay:“Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.

+ Tin tưởng và gửi gắm vào thế hệ tương lai tiếp nối truyền thống cách mạng của cha ông “Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”.

4. Kết luận

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về ý chí tự lực, tự cường và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc là sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay, đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển đất nước, nguyện vọng của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta trong công cuộc đẩy mạnh toàn diện và đồng bộ sự nghiệp đổi mới đất nước, vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, nhất là như lời TBT Nguyễn Phú Trọng đã nói: “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay”.

Trường THCS Nguyễn Viết Xuân ý thức được điều này, thường xuyên thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đến toàn thể cán bộ, giáo viên và học sinh trong toàn trường với nhiều hoạt động phong phú. Đặc sắc và hấp dẫn có lẽ là lần phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông - Bảo tàng Hồ Chí Minh tỉnh Gia Lai tổ chức triển lãm ảnh về cuộc đời hoạt động của Bác.

Tuy nhiên, để việc giáo dục đạo đức học sinh được duy trì thường xuyên cũng như cuộc vận động: “Học tập và làm theo gương Bác” có chiều sâu, thiết nghĩ ngoài việc phối, kết hợp nhiều biện pháp, có sự tham gia của nhiều ban, ngành, đoàn thể thì cần lồng ghép, tích hợp vào các bài học của nhiều bộ môn như: Lịch sử, Địa lý, Văn, GDCD, Nhạc, Họa,T Dục…do lợi thế là hoạt động thường ngày.

Nếu GV chúng ta tâm huyết và có sự đầu tư kỹ lưỡng về nhiều mặt như đổi mới: nội dung, phương pháp, hình thức dạy học…, được vậy, hy vọng rằng chúng ta sẽ thành công. 

(Trích Bài tham luận của thầy Nguyễn Hữu Chí – Giáo viên tổ Sử - Địa - Năng khiếu)

Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 1
Hôm qua : 21
Tháng 12 : 107
Năm 2021 : 11.804